Pytania podstawowe .83

Bardziej ciekawi mnie czy pan z założenia sie mniej na tym skupia czy/lub mi sie tylko wydaje 

Świetne pytanie! To, że retrogradacja = „złośliwość” planety, to nie „prawda objawiona”, tylko pewna tradycja w astrologii, której źródła można prześledzić.

1. Astrologia hellenistyczna (I w. p.n.e. – IV w. n.e.)

• Najstarsze zachowane traktaty (Dorotheus z Sydonu, Wettius Valens, Klaudiusz Ptolemeusz) nie mówią o retrogradacji jako samej w sobie „złoczynnej”, ale łączą ją z osłabieniem siły planety.

• W terminologii greckiej pojawia się określenie anomalos albo hysteron (dziwny, cofający się), co było kojarzone z „brakiem naturalnego ruchu”, a więc z pewnym defektem.

• Ptolemeusz (Tetrabiblos, ok. 150 n.e.) pisał o retrogradacji głównie w kontekście osłabienia efektywności aspektów i promieniowania planetarnego, nie używał wprost kategorii moralnych (dobroczyńca/złoczynca retrogradacyjny).

2. Tradycja arabska i średniowieczna (VIII–XIII w.)

• U Arabów (np. Albumasar/Abu Ma’shar, Al-Qabisi) retrogradacja była już systematycznie traktowana jako debilitas (osłabienie planety).

• W komentarzach pojawia się ujęcie, że planeta retrogradująca działa „przeciw naturze”, czyli w sposób destrukcyjny, opóźniający lub odwracający sprawy.

• Z czasem (przez tłumaczenia łacińskie) przylgnęła do tego łatka „maleficence” — czyli złoczynności.

3. Astrologia łacińska (średniowiecze i renesans)

• Guido Bonatti (XIII w.) – w Liber Astronomiae – opisuje retrogradację jako jedną z najcięższych debilitat planetarnych. Planeta traci siłę, a jej „znaczenie” ulega zepsuciu.

• W renesansowych podręcznikach astrologii (XVI–XVII w.), np. u Williama Lilly’ego (Christian Astrology, 1647), retrogradacja pojawia się w tabelach „debilities” na równi z byciem spalonym przez Słońce, w upadku, itp. Tam już wyraźnie widać ocenę: retrogradacja jest zła dla rezultatu horoskopu.

4. Astrologia nowożytna (XIX–XX w.)

• Tradycja „retrogradacja = zło” została odziedziczona z Bonattiego i Lilly’ego, bo to właśnie ich książki były kopiowane, tłumaczone i reprintowane.

• U H.P. Blavatsky i teozofów nie ma akcentu na „złoczynność” retrogradacji — bardziej interesowała ich symbolika duchowa.

• Ale w XX w. astrologowie popularni (Alan Leo, Sepharial, Margaret Hone, a potem w astrologii gazetowej) zaczęli utożsamiać retrogradację z opóźnieniami, pechem, komplikacjami. Zwłaszcza Merkury retrogradacyjny stał się ikoną przeszkód komunikacyjnych — to echo średniowiecznej „debilitas”, ale uproszczone do hasła „zły wpływ”.

5. Podsumowanie źródła

• Najwcześniej: grecko-rzymska astrologia → retrogradacja = słabość, nienaturalność ruchu.

• Kluczowe w utrwaleniu: Guido Bonatti (XIII w.) i William Lilly (XVII w.), bo ich podręczniki uczyły pokoleń astrologów i były przepisywane.

• To od Lilly’ego (i jego tablic debilities) większość nowożytnych astrologów przejęła przekonanie, że retrogradacja to coś złoczynnego.

Czy chcesz, żebym Ci wskazał konkretne cytaty z Ptolemeusza, Bonattiego i Lilly’ego (z oryginałów lub tłumaczeń), żebyś miał do wglądu „u źródła”, czy wystarczy ta mapa drogowa tradycji?

[Moja WJ odpowiedź:]
Wystarczy ta mapa drogowa. Dzięki! Cenne informacje.

Limes zapytała mnie o retrogradację: „na retrogradację planet w horoskopie urodzeniowym nie zwraca Pan większej uwagi? Domyślam się, że gdyby tak było, to byłyby oznaczone w horoskopie.”

Idąc za tym jej pytaniem, ja zapytałem Czata GPT o krótką historię pojęcia i interpretowania retrogradacji planet. Co napisał Czat, wkleiłem powyżej. Można to streścić tak: wsteczny ruch planet najpierw interpretowano jako osłabienie wpływów planety: jako „debilitas” czyli, dosłownie, utracenie-pozbawienie siły. W kolejnych wiekach zaczęto to rozumieć również jako złoczynność planety. Ja, kiedy na początku uczyłem się astrologii, stale potykałem się o ten brak rozróżnienia: czy w pewnej konfiguracji planeta jest „słaba” – czy „złoczynna”? Było tak, jakby autorzy tekstów w astrologii te dwie sprawy mieszali. Bo to jednak jest różnica. Powiedzmy, że mówimy o Jowiszu. „Słaby” Jowisz przejawiałby się np. jako brak potrzeby zabierania głosu, wypowiadania swoich poglądów, skłonność od siedzenia cicho i nie zaznaczania swojej obecności, a także pewien leniwy konserwatyzm. Podczas gdy Jowisz „złoczynny” lub „zezłośliwiony” przejawiałby się jako ryzykanctwo, jako hałaśliwe upieranie się przy swoim, jako agresywne udowadnianie, że ma się rację, jako kłótliwość, pieniactwo i awanturnictwo.

Do tego wrócę dalej.

Retrogradacja – koniecznie to trzeba wiedzieć! – dla różnych planet nie jest jednolitym zjawiskiem. Wynika z tego, że planety (które co jakiś czas retrogradują) poruszają się po orbicie ze środkiem w Słońcu, a są obserwowane z Ziemi, która także krąży wokół Słońca. Przez to mamy trzy rodzaje retrogradacji:

Dla Merkurego i Wenus: planety te mają orbity bliżej Słońca niż Ziemia i dlatego widzimy jest, kiedy idą po odcinku orbity leżącym dalej niż Słońce i wtedy je prześcigają, poruszają się szybciej niż Słońce – albo kiedy idą po odcinku lezącym bliżej niż Słońce i wtedy cofają się. Podczas koniunkcji planety i Słońca, kiedy planeta jest „za” Słońcem mamy maksymalna prędkość (widzianą z Ziemi) tej planety, a podczas koniunkcji „przed” Słońcem planeta cofa się.

Dla planet dalekich: Jowisza, Saturna, Urana, Neptuna, Plutona mamy tak, że obserwujemy je z orbity (Ziemi), która leży blisko Słońca (w porównaniu z orbitami tamtych planet). Kiedy planeta (np. Jowisz lub Neptun) jest widoczna w tym samym mniej więcej kierunku co Słońce, to oba te ciała widzimy idące w kierunku zodiakalnym. Ale kiedy planeta jest widoczna z przeciwnej strony nieba, co Słońce, to zostaje z tyłu względem szybszej Ziemi. (Podobnie przedmioty za oknem pociągu uciekają do tyłu.) I wtedy jest w ruchu wstecznym. Czyli: dla planet od Jowisza w górę retrogradacja jest wtedy, kiedy dana planeta jest z grubsza w opozycji względem Słońca. Im dalsza planeta, tym jej czas pozostawania w retrogradacji jest dłuższy: jest większym ułamkiem roku.

Czat GPT wyszukał przybliżone części roku kiedy planeta retrograduje (przyjmując rok 365 dni):

• Jowisz: 121/365 ≈ 33 % roku

• Saturn: 138/365 ≈ 38 %

• Neptun: 158/365 ≈ 43 % (i podobnie jest dla Plutona w bieżących dekadach)

Dla dalekich planet fakt retrogradacji nie jest czymś „dziwnym” ani tym bardziej jakoś „niespodziewanym” i trudno sądzić, żeby przez 1/3 roku Jowisz pozostawał z tego powodu „uzłośliwiony” lub „osłabiony” i to przejawiało się u wszystkich ludzi urodzonych w danej części roku. Tym bardziej dotyczy to dalszych planet.

Dla Marsa zachodzi jeszcze inny przypadek. Mars ma orbitę dalej niż Ziemia, ale niewiele. Dlatego jest to planeta, do której Ziemia zbliża się na najmniejszą odległość. Oczywiście, retrogradacja ma miejsce podczas przybliżonej opozycji Marsa do Słońca, ale ma własny dość nieregularny rytm.

Np. przedpoprzednie „retro” Marsa trwało przez listopad i grudzień 2022 do 11 stycznia 2023; w Bliźniętach. Poprzednie: od grudnia 2024 do 23 lutego 2025 w Lwie i Raku. Następne-najbliższe będzie przez styczeń, luty i marzec 2027 z Panny do Lwa.

Średni czas powtarzania się pozycji planety względem Słońca (widzianej z Ziemi) nazywa się okresem synodycznym. Dla Marsa wynosi on 779,94 dni lub 2,135 roku.

Jak interpretuję retrogradację? Faktycznie biorę ją pod uwagę tylko przy dwóch planetach: Merkurym i Marsie. Dlaczego tak? – ponieważ dla tych planet mam własne obserwacje, którym w jakimś stopniu ufam. :) Dla Merkurego i dla Marsa retrogradacja przejawia się jak jeden podobny, wspólny dla obu, czynnik. – Jako większa kapryśność. Jako skłonność do rwania wątku, do nagłych akcji i zaniechań. Jako większa „nerwowość”; jako to, że „człowieka nosi”. Można powiedzieć, że retrogradacja przejawia się jak (niezbyt silny) aspekt z Uranem. Oczywiście, może być wzmacniana: np. przez właśnie aspekt do Urana; lub osłabiana, np. przez stabilizującą konfigurację Słońca i Saturna, np. gdy osoba obok Marsa retro na trygon Słońca do Saturna.

Jak przejawia się retrogradacja u Wenus, przyznam, nie wiem! Dotąd. I to jest dobre pole do naszych badań w AstroAkademii. :)

Przyjmuję zarzut Limes, że zaniedbuję retrogradację nie zaznaczając jej w kosmogramach. Chociaż przeważnie zaznaczam w tabelach-efemerydach obok kosmogramu. Obiecuję naprawiać tę wadę.

W menu AA w dziale „Kosmo. Przetwarzanie” jest link: Test Swiss Ephemeris . Tam są bezpośrednie wyniki z algorytmu Swiss Ephemeris i w czwartej kolumnie są prędkości kątowe dla planet (i innych obiektów) na chwilę bieżącą. Z nich widać, że teraz retrogradują Saturn, Neptun i Pluton. Pomyślę o poszerzeniu możliwości tego podglądu.

Retrogradacja nie mieści się w modelu harmonicznym...

– Ale pojęcia harmoniczne nie wzięły się znikąd, tylko jako pomoc i narzędzie do uporządkowania zjawisk w czasie. Pojęcia harmoniczne/harmoniki obrazują nam cykliczność zjawisk w czasie czyli obecność cykli czasu.

Retrogradacja jest ("jak najbardziej"!) zjawiskiem cyklicznym. Dlaczego więc chcielibyśmy ją pominąć, odrzucić a przynajmniej zlekceważyć? (Odesłać do astrologii dla cynderelli?) Gdzie błąd, niedopatrzenie?

– W tym, że w modelu harmonicznym jako tło (odniesienie) braliśmy dotąd (chyba tylko) punkty kardynalne, czyli przecięcia ekliptyki z równikiem. Retrogradacja stanie się procesem regularnym, nie-kapryśnym i cyklicznym wtedy, gdy za punkt odniesienia weźmiemy (nie punkt Barana itp., tylko...) Słońce! Czyli kiedy w kosmogramach z długości ekliptycznej przejdziemy na elongację. (Kątową odległość planety od Słońca.) Musimy rysować kosmogramy elongacyjne. Co nie jest programistycznie trudne i wymaga tylko dość zwykłego wkładu czasu w zrobienie. :)