Gdyby ktoś chciał poanalizować, Lama Ole Nydhal właśnie odszedł. Informacja pojawiła się ok. 3h temu. Jest to ogromny ból dla Buddystów, zwłaszcza tych powiązanych z linią Karma Kagyu.

Informację umieszczam w tym miejscu, bo powyżej analizowaliśmy pewne wydarzenie z Lamą w tle...

Przy okazji: zobaczcie, jaka istna święta rodzina! To tak, jakby papież został obrany na urząd jako nastolatek, a po kilku latach ożenił się i miał dzieci.

Na zdjęciu (pleno titulo) Thaye Dorje, Jego Światobliwość XVII Gyalwa Karmapa i jego małżonka Sangyumla Rinchen Yangzom, z ich nowonarodzonym synem Thugsey’em. 22 września 2018.

To pytanie zadałem Czatowi GPT i odpowiedział tako:

Tybetańscy duchowni noszą szaty koloru bordo. Jaki to jest barwnik? (Dzisiaj może być jakaś anilina, ale tradycyjnie co to było/jest?)

ChatGPT:

Tradycyjny tybetański „bordowy” kolor szat mnichów buddyjskich nie pochodził pierwotnie z jednej konkretnej substancji, lecz z lokalnie dostępnych naturalnych barwników. W różnych regionach Himalajów używano mieszanin dających odcienie od czerwono-brązowego do ciemnego bordo.

Najczęściej wymienia się:

1. korzenie marzanny (podobnej do europejskiej Rubia cordifolia), zawierające czerwony barwnik alizarynę,
2. ochrę żelazową (czerwone i brunatne glinki bogate w tlenki żelaza),
3. wyciągi z kory i drewna,
4. czasem lakowce i żywice owadzie (pokrewne temu, z czego robiono szelak i czerwienie lakowe),
5. sadzę lub czarne dodatki przyciemniające czerwień do bardziej „winnego” tonu.

W Tybecie ważna była też praktyczność. Szaty miały być:

1. tanie,
2. możliwe do farbowania lokalnie,
3. mało podatne na zabrudzenia,
4. i „niekrólewskie” — w dawnym buddyzmie unikano jaskrawych luksusowych kolorów.

Dlatego typowy kolor mnichów tybetańskich to nie czysta czerwień, ale coś między:

1. ciemną czerwienią,
2. brunatem,
3. purpurą,
4. wyschniętą krwią,
5. a właśnie bordo.

Co ciekawe, różne szkoły buddyzmu tybetańskiego mają nieco inne odcienie:

1. szkoła Gelug (Dalajlamowie) — bardziej ciemne bordo z żółtymi elementami,
2. Nyingma i Kagyu — czasem bardziej czerwono-brązowe,
3. lokalne klasztory używały po prostu tego, co dawały miejscowe farbiarnie.

W dawnych Indiach i Tybecie kolor szat mnichów bywał nawet określany jako „kolor ziemi”, „kolor kurzu”, „kolor zbutwiałych liści” — czyli coś celowo oddalonego od eleganckiej czystości bieli czy purpury władców.

Dzisiejsze intensywne bordo bywa już oczywiście uzyskiwane syntetycznie, ale tradycyjna estetyka zachowała dawny charakter.